| Mấy lúc gần đây, nhà triệu phú nọ bỗng thấy trong người có những triệu chứng bất thường: nằm nhà thì thôi hễ lúc nào tra bộ âu phục vào để đi đâu, thì nội trong một giờ sau bỗng thấy dường như bị nghẹt thở, máu xông lên đầu, trong cổ ngứa ngáy, bắt ho hen.
Thói thường, nhà giàu đứt tay cũng bằng ăn mày đổ ruột, không để mất thì giờ, ông bèn đến nhờ một vị bác sĩ khám bệnh.
Những bạn thân ông bàn: đã chịu tốn tiền chạy chữa thì phải tìm cho trúng thầy, chữa tuyệt căn, tại sao không sang Pháp nhờ những vị giáo sư trứ danh điều trị? Thế là nhà triệu phú ta lại bay sang Pháp. Ở Paris giáo sư tài danh không thiếu. Ông chọn một địa chỉ có tiếng nhất.
Ông hớn hở, nhẹ nhàng về phòng thay đồ mới để đi dạo phố cho biết xứ lạ quê người. Nhưng quái lạ, đi chưa đến đầu phố, chứng bệnh cũ đã trở lại: ông thấy khó thở, trong cỗ ngứa ngáy, ho khúc khắc. Ông bắt đầu ngờ vực tài năng của vị bác sĩ. Ông trộm nghĩ: vị giáo sư ấy chưa ắt đã là Hoa Ðà tái thế. Xưa nay người ta đã chẳng đồn: phải sang Thụy Sĩ mới gặp những y sĩ chuyên trị bệnh phổi? Giàu như ông, chuyện ấy đâu có khó khăn gì. Ngày hôm sau ông đã có mặt tại phòng mạch của một vị giáo sư có tiếng nhất ở thủ đô Thụy sĩ. Lớp tuồng cũ lại diễn. Vị bác sĩ gõ xương, gõ ngực, rọi phổi, thử máu, thử đàm rồi lại cũng nói:
Ngay hôm ấy, ông quay về Paris để tận hưởng ba tháng chót của cuộc đời. Ông xài tiền phung phí không tiếc rẽ. Sáng chiều, mỗi buổi ông đi ăn ở một hiệu sang trọng nhất. Quần áo sắm đầy tủ, ông định mỗi buổi thay một bộ đồ cho đến ngày lìa trần. Nhưng một hôm ông sực nhớ chưa đặt may sơ mi. Ông bèn vào một hiệu may sơ mi có tiếng nhất ở phố Rivoli.
Ðây chỉ là một câu chuyện vui, người ta thường kể cho nhau nghe sau buổi ăn để rồi cùng nhau cười xòa. Nhưng nếu suy nghĩ kỹ, chúng ta sẽ nhận thấy nó còn hàm súc một triết lý về đời sống rất hay. Chúng ta đã chẳng thường khi nhận thấy nhiều triệu chứng bất thường trong tâm hồn? Chúng ta lo âu, sợ sệt, phiền muộn, giận ghét, oán thù. Chúng ta tức mình, giận người, ghét đời. Chúng ta thường đau khổ. Chúng ta đau khổ đã nhiều. Và chúng ta cũng như nhà triệu phú kia, cũng muốn tìm biết nguyên nhân của những nỗi đau khổ ấy để diệt trừ nó đi. Song chúng ta cũng lại giống những y sĩ trong truyện tiếu lâm nói trên, chỉ lo tìm những nguyên nhân xa vời. Chúng ta đổ lỗi cho người, cho xã hội, cho đời sống. Người chưa hoàn thiện, xã hội còn bất công, đời vẫn là bể khổ. Nhưng cơ hội để làm công việc lớn hiếm lắm. Nếu chúng ta chỉ chờ dịp để làm một công việc phi thường mà các báo phải nêu lên trang nhất, như viên bác sĩ Bombard vượt Ðại Tây Dương trên một chiếc bè, như việc của hai nhà thám hiểm Hy Mã Lạp Sơn vừa kể trên, hoặc để lập những kỳ công mà sử sách phải ghi chép như công nghiệp của Trần Hưng Ðạo, Nguyễn Huệ, thì có khi suốt đời chúng ta không làm nên công việc gì cả. Trái lại, ai chẳng có dịp để làm những công việc nhỏ? Một thiếu nữ lãnh dạy lớp tiếng Việt vào buổi tối. Một người cha tận tụy làm việc để nuôi bầy con dại, lo cho chúng ăn học nên người. Một nhà văn vật lộn với nghèo túng, chứ không chịu bẻ cong ngòi bút để xu phụ tiền tài. Một học sinh chăm chỉ, siêng năng hoàn tất chương trình. Những việc nho nhỏ này cũng đòi hỏi người làm một chí khí, một cang trường, một lòng hy sinh chẳng kém những việc lớn như phiêu lưu hay mạo hiểm. Nói về những người cha gia đình đông con, một người nào đã chẳng gọi là "những nhà đại phiêu lưu của thế kỷ"? Những việc nho nhỏ ấy càng cao quý vì đó là những công việc tầm thường làm trong âm thầm, trong lặng lẽ, trước sự hờ hững của loài người. Chỉ có những tâm hồn cao thượng mới có thể làm những việc mà không cần người chứng kiến. Chúng tôi đồng ý với ông Andrew Carnegie khi ông khuyên các bạn trẻ "Hãy mơ làm những việc lớn", nhưng chúng tôi muốn nhấn thêm... song trước đó các anh HÃY LÀM XONG NHỮNG VIỆC NHỎ. Biết tập mình làm xong những việc nhỏ hằng ngày tức là dự bị để làm nên những việc lớn sau này.
Phạm Cao TùngCó nơm là vì cá, đặng cá hãy quên nơm. Có dò là vì thỏ, đặng thỏ hãy quên dò. Có lời là vì ý, đặng ý hãy quên lời. Ta sao tìm đặng người biết quên lời, hầu cùng nhau bàn luận. |
|||||||
| Mục Lục |